Pilatus Bahn

Pilatus BahnDe Pilatus Bahn is geen exprestrein zoals de meeste andere mooiste Zwitserse treinroutes. De Pilatus Bahn is de steilste tandradbaan ter wereld! Tijdens een rit van 4,6 kilometer overbruggen de tandradtreinen een hoogteverschil van 1629 meter. De maximale stijging die wordt bereikt is zelfs 48%. De Pilatus Bahn is een mooie dagtrip als u in Luzern verblijft.

De spoorlijn is al meer dan 120 jaar oud, in 1889 werd de Pilatus Bahn geopend. Toen was deze nog niet geëlektrificeerd, dat gebeurde in 1937. Omdat de Pilatus Bahn geen gewone trein is, zijn de meeste treinpassen er niet geldig. Wel krijgen houders van een Swiss Pass vijftig procent korting.

Foto: pilatus.ch

Gornergrat Bahn: uitzicht op de Matterhorn

gornegrat bahnDe Gornergrat-spoorlijn is een 9 kilometer lange spoorlijn van Zermatt naar Gornergrat (3089 meter). Op het eindpunt is er een mooi uitzicht op de bekendste berg van Zwitserland: de Matterhorn. 

Negen kilometer mag als een korte reis klinken, maar tijdens de rit moet er wel een enorm hoogteverschil overwonnen worden, want Zermatt ligt op 1600 meter. De reis duurt ondanks de korte afstand daarom toch ruim een half uur. Vlakbij het station ligt ook het hoogste hotel van de Zwitserse Alpen.

zwitserland744Als je een Swiss Pass hebt dan moet je er wel op rekenen dat je voor deze toeristische attractie een toeslag moet betalen. Je krijgt wel korting op de normale prijs. De Gornergrat Bahn kan prima gecombineerd worden met de Glacier Express, ook die start in Zermatt. Wel is het advies om voor de Gornergrat-spoorlijn een aparte dag uit te trekken. In de buurt van station Zermatt zijn meerdere hotels. Het verblijf in Zermatt is echter wel relatief duur. Je kunt er ook voor kiezen om een verblijf te boeken in Täsch, dat is iets goedkoper. Iedere 20 minuten rijdt er een pendeltrein van Täsch naar Zermatt. De reistijd bedraagt 12 minuten.

Wilhelm Tell Express

WilhelmTellExpressDe Wilhelm Tell Express combineert de nostalgie van het stoomschip met de trein. De route gaat van Luzern naar Flüelen per schip, en vervolgens per trein over de beroemde Gotthard-spoorlijn. De route van de Wilhelm Tell Express kan gecombineerd worden met een bezoekje aan Bellinzona, Lugano of Locarno. 

Door de combinatie van trein en (stoom)schip is de Wilhelm Tell Express meer dan een mooie treinreis. Vanuit het centraal gelegen Luzern start de reis tegenover het station. In de zomer wordt naast het motorschip ook de nostalgische stoomboot ingezet. Tijdens de bijna drie uur durende boottocht wordt het Vierwoudstrekenmeer overgestoken. Op de achtergrond tekenen de bergtoppen van de Pilatus en de Rigi zich af.

De boot vaart in het hoogseizoen twee keer per dag (in beide richtingen), in de winter en het laagseizoen één keer per dag per richting. Aan boord is catering aanwezig en kan er een driegangenmaaltijd genuttigd worden.

In Flüelen kan de reis per trein worden voortgezet, per reguliere interregio. In de 1e klas heeft de trein een panoramarijtuig met extra grote ramen, waardoor er nog beter genoten kan worden van het uitzicht. Al snel na Flüelen volgt op de route van de Wilhelm Tell Express het plaatsje Erstfeld, waarna de route via vele bochten, bruggen en binnenbergse keertunnels wordt voortgezet richting Göschenen. Ondanks het bochtige traject weet de trein er nog aardig de vaart in te houden. Toch is er voldoende tijd om van het landschap te genieten.

In Göschenen kun je er voor kiezen om de route van de Wilhelm Tell Express vaarwel te zeggen, en over te stappen op een trein naar Andermatt. Dat is een indrukwekkende rit met de tandradtrein van de Matterhorn Gotthardbahn. Je kunt uiteraard ook in de trein blijven zitten om de route van de Wilhelm Tell Express te blijven volgen. Na vertrek uit Göschenen rijdt de trein de vijftien kilometer lange Gotthardtunnel in, een tunnel die al in 1882 werd geopend. Boven de tunnel liggen bergtoppen van bijna 3.000 meter. Een moeilijke klus dus om daaronder een tunnel aan te leggen. Duizenden arbeiders hebben eraan gewerkt, en 177 arbeiders hebben dit zelfs met hun leven moeten bekopen.

Uiteindelijk kost de rit door de tunnel zo’n tien minuten. In de tussentijd valt er niet veel te zien. Aan het einde van de tunnel komt de trein uit bij Airolo. Het spectaculairste deel van de Wilhelm Tell Express zit er dan naar onze mening op. Maar het uitzicht blijft – zoals we dat in Zwitserland gewend zijn – mooi. Een klein uur later komt de trein dan aan in Bellinzona. Het ene uur gaat de trein na Bellinzona door naar Locarno, het andere uur naar Lugano. Deze steden zijn ook zeker een bezoekje waard. Zo liggen er in Bellinzona nabij het station drie kastelen die door UNESCO als werelderfgoed worden gezien.

Een reistip vanuit onze redactie: blijf in Lugano of Bellinzona slapen, en neem de volgende ochtend de Bernina-bus (reserveren verplicht, alleen in de zomer) naar Tirano. In Tirano start naar onze mening de mooiste treinroute van Europa: de Bernina Express naar St. Moritz en Chur.

Trein naar Jungfraujoch – Top of Europe

JungfrauJochDe reis naar de Jungfraujoch is een hele belevenis en vooral een toeristische attractie. In de zomer nemen duizenden reizigers per dag de trein naar het hoogste treinstation van Europa. Het resultaat is prachtig, vooral in de zomer is de reis bijzonder. 

Immers, dan vertrek je vanuit het dal zonder sneeuw. Na een reis van ruim 2 uur (gerekend vanaf Interlaken) bereik je het station Jungfraujoch, gelegen op een hoogte van3454 meter. Als je eenmaal het ondergrondse treinstation verlaat heb je een indrukwekkend uitzicht en sta je in de sneeuw. In de zomer is er ook een funpark geopend, en kun je onder andere sleeën in de sneeuw.

Treintickets naar de Jungfraujoch
Het is uiteraard een hele belevenis om naar het hoogste station van Europa af te reizen. Daar hangt ook een prijskaartje aan, bijna 200 Zwitserse franken per persoon! Ook met een Swiss Pass moet je bijbetalen om naar de Jungfraujoch te mogen. Alleen met een speciale treinkaart voor de regio Jungfraujoch is reizen naar de top gratis. Als je het kaartje voor de Jungfraujoch te duur vindt, dan kan je ook beslissen om naar de Schilthorn (2970m) te gaan. Ook vanuit daar heb je een fantastisch uitzicht, alleen is er geen funpark.

Reis naar de Jungfraujoch
Je kunt vanuit Interlaken via zowel Grindelwald als Lauterbrunnen naar Kleine Scheidegg reizen. Dat is een mooie reis. Vanuit Kleine Scheidegg rijden er treinen naar de Jungfraujoch. Dit deel van de reis gaat grotendeels ondergronds (7 kilometer). Onderweg wordt wel gestopt op uitzichtpunten. Er zijn er één tot twee verbindingen per uur naar de top. Dit deel van de reis is relatief het duurste.

Foto: CC-BY-SA-3.0 / Salamanamanjaro

Foto’s via Flickr: (c) Jungfraujoch.ch / Mart Hopman

Glacier Express

GlacierCH6Bij de wereldberoemde Glacier Express draait het om het uitzicht. Dat moet ook wel, want het is de langzaamste sneltrein ter wereld. Tijdens de reis van Zermatt naar St. Moirtz (of Chur) passeert de Glacier Express 291 bruggen en 91 tunnels. Het traject Zermatt – Chur is goedkoop af te leggen met een treinpas van de Matterhorn Gotthard Bahn (MGB).

De totale treinreis van Zermatt naar St. Moritz kost met de Glacier Express acht uur. In die tijd legt de trein zo’n 300 kilometer af. De TGV kan die afstand in een uur afleggen. Maar dan zou je het spectaculaire landschap missen. De treinreisGlacierCH5 duurt zo lang, omdat de trein door de bergen moet klimmen.

De Glacier Express begint aan de voet van de Matterhorn (4478 meter), in het autovrije dorp Zermatt. De Matterhorn Gotthard Bahn (MGB) neemt het eerste deel van de reis voor zijn rekening. De rit gaat via Visp en Brig richting Andermatt. Vanaf Andermatt wordt de klim ingezet naar de Oberalppas, gelegen op 2033 meter hoogte. Dat is ook direct het hoogste punt wat de Glacier Express bereikt, daarna volgt de afdaling via een slingerende lijn naar Disentis. GlacierCH3In Disentis neemt de Rhätische Bahn (RhB) het stokje over van de MGB.

Het netwerk van de RhB is zo mogelijk nog mooier dan dat van de MGB. Vooral het deel van Chur naar St. Moritz is adembenemend. Niet voor niets heeft de UNESCO besloten dit deel van de Glacier Express op te nemen op de lijst van werelderfgoed. Op dit deel van de route ligt ook het indrukwekkende Landwasserviaduct. Volgens de redactie van Treinreiziger.nl is dit viaduct – 65 meter hoog(!) en 216 meter lang – het meest indrukwekkende van Europa. Na het passeren van het Landwasserviaduct komt de eindbestemming St. Moritz dichterbij.

De Glacier Express rijdt in de winter meestal 1x per dag. In de zomer rijdt de trein vaker en gaan er ook ritten naar Davos. De gehele route is een hele belevenis, maar kost ook heel veel tijd. Daarom kun je er ook voor kiezen om een deel van het traject af te leggen. Reserveren voor de rechtstreekse Glacier Express is verplicht. Deze kosten zijn nooit in de prijs inbegrepen.

De Glacier Express heeft extra grote ramen, zodat je beter van het uitzicht kunt genieten. Ook is er catering aan boord. Een andere mogelijkheid is om niet de rechtstreekse Glacier Express te nemen, maar de lokale treinen. In die treinen kunnen ook de ramen geopend worden, maar er is geen catering. De lokale treinen op de route rijden niet rechtstreeks. U neemt in Zermatt de trein naar Brig, daar kunt u overstappen op de trein naar Andermatt. In Andermatt is er aansluiting op de trein naar Disentis. In Disentis moet er vervolgens overgestapt worden naar Chur, waar de laatste overstap naar St. Moritz plaatsvindt. Er zijn op deze reis dus veel overstappen. Maar wees niet bang, aansluitingen gaan op deze route vrijwel nooit verloren.

Het is in veel gevallen het goedkoopst om niet een los treinticket te kopen, maar een treinpas van de Matterhorn Gotthard Bahn (MGB). Deze kaart is bovendien ook geldig in de bus in Oberwallis en geeft vijftig procent korting tussen Chur en Disentis en tussen Brig, Spiez en Interlaken. Een treinpas voor het MGB-netwerk kost voor 2 dagen 99 Zwitserse frank. De reisdagen kunnen gebruikt worden binnen een periode van een maand. De treinpas is aanzienlijk voordeliger dan een los retourtje Zermatt – Disentis. Dat kost 172 Zwitserse frank. Een ander voordeel is dat er ook een familiepas is, waarmee voor de prijs van 2 volwassenen ook gratis 3 kinderen jonger dan 16 jaar mee mogen.

GoldenPass Line

GoldenPassDe route van de GoldenPass Line gaat langs zes meren en verbindt het Franstalige deel van Zwitserland met het Duitstalige deel. De trein begint in Luzern, gelegen in Centraal Zwitserland. Vervolgens gaat de reis met overstap in Interlaken en Zweisimmen naar Montreux, gelegen aan het meer van Genève.

Voor de snelheid hoef je deze route niet te nemen. In Luzern verzorgt de Zentral Bahn de treindienst richting Interlaken. Tijdens de rit passeren de Alpnachsee, Sarnersee en de Lungernsee. De trein klimt omhoog over de Brünigpas, waarna CH519de trein weer omlaag gaat naar Meiringen. Daarna gaat de reis verder richting Brienz, gelegen aan de Brienersee. Na Brienz bereikt de trein snel Interlaken.

Jungfrau Joch
In Interlaken kun je de route van de GoldenPass Line vervolgen, maar je kunt er ook voor kiezen om de route van de GoldenPass Line te verlaten. Een rondje Interlaken – Grindelwald – Kleine Scheidegg – Lauterbrunnen – Interlaken is ook de moeite waard. Ook kun je er voor kiezen om langer in Interlaken te blijven en een GoldenPassBLSdagtrip te maken naar de Jungfraujoch – Top of Europe. Deze treinreis is echter vrij prijzig – ook met de Swiss Travel Pass. Een goedkoper alternatief dat ook zeker de moeite waard is, is een dagtrip naar de Schilthorn. Kies wel een dag met mooi weer, zonder bewolking.

Richting Zweisimmen
Als je er voor kiest om geen uitstapje te maken in Interlaken, gaat de reis van de GoldenPass Line verder met de BLS richting Zweisimmen. In de toekomst moet de trein vanaf Interlaken rechtstreeks doorgaan naar Montreux. Een bijzonderGoldenPass6 idee, want de rails tussen Interlaken en Zweisimmen heeft de normale spoorbreedte, maar tussen Zweisimmen en Montreux ligt smalspoor. De doorgaande treinen moeten vanaf 2015 een feit zijn. De treinen moeten daarvoor verstelbare assen krijgen.

Naar Montreux
Na vertrek uit Interlaken komt de Thunersee en gaat de reis verder naar Zweisimmen. In Zweisimmen neemt de MOB het over van de BLS. Als Montreux in zicht komt, begint de afdaling en komen de wijngaarden in beeld, maar ook het meer van Genève. In Montreux eindigt ook de route van de GoldenPass Line.

Foto’s: (c) Goldenpass.ch

Bernina Express

berninaexpress2Het hoogtepunt van alle bijzondere Zwitserse treinen is wel de Bernina Express. Vier uur lang gaat de reis van het ene hoogtepunt naar het andere. Niet alleen letterlijk, maar ook figuurlijk. Als de eindbestemming Tirano in zicht komt, is het bijna jammer dat de treinreis er al op zit. Gelukkig biedt de treinpas voor Graubünden een oplossing. Daarmee kun je met deze en andere treinen in Graubünden net zo vaak reizen als je wil.

De Glacier Express mag dan weliswaar de bekendste Zwitsere express-trein zijn, in onze ogen is een treinreis met de Bernina Express nog spectaculairder. RhB16DavidGWaarom? In een korter tijdsbestek passeren er nog meer hoogtepunten.  Niet voor niets is vrijwel de gehele spoorroute door UNESCO aangemerkt als werelderfgoed. In totaal rijdt de trein over 94 historische bruggen en viaducten.

De Bernina Express begint in de oudste stad van Zwitserland, Chur. De eerste paar kilometers zijn nog niet zo spectaculair, maar na een half uurtje wordt Thusis bereikt. Bij Thusis start de 63 kilometer lange Albula-spoorlijn, die ook wel wordt gezien als de meest spectaculaire smalspoorlijnRhB3DavidG ter wereld. Niemand begrijpt hoe die spoorlijn 110 jaar geleden aangelegd kon worden. Dat geldt in het bijzonder voor het Landwasser-viaduct. Dit viaduct is 65 meter hoog (!) en 216 meter lang. Het is dan ook niet meer dan logisch dat deze spoorlijn in 2008 op de Werelderfgoedlijst van UNESCO is geplaatst.

Na de Albula-spoorlijn vervolgt de trein zijn route via de Berlina-spoorlijn, waarnaar de express is vernoemd. Ook dit deel van de reis is net zo schitterend als het eerste deel van de reis. Zo passeert de trein op 2253 meter de hoogste spoorwegpas RhB30DavidGvan Europa. Op de pas trekt de trein langs drie meren. Althans in de zomer, want in de winter zijn deze dichtgevroren en bedekt met een metershoge sneeuwlaag. Een ander hoogtepunt is de keerlus bij Brusio. Een 110 meter lang spiraalvormig viaduct brengt de trein naar beneden. Na Brusio komt ook Tirano in Italië steeds dichterbij. Dit pittoreske plaatsje is de eindbestemming van de Bernina Express.

Althans voor de trein. Liefhebbers kunnen de reis in de zomer één keer per dag per bus vervolgen naar Lugano. Voor dit deel van de reis is echter de Graubünden-treinpas niet geldig. De Swiss Pass is wel geldig. Reserveren voor zowel de Bernina-bus als Bernina Express is verplicht. De reserveringskosten worden als toeslag op het treinkaartje in rekening gebracht, ook voor houders van een treinpas.

Wie liever zonder reserveren reist, kan gebruik maken van de regionale treinen op de route. Bijvoorbeeld van de sneltrein Chur – St. Moritz en vervolgens van de regionale trein naar Tirano. Bij deze treinen kunnen ook de ramen open, handig voor het nemen van mooie foto’s. Bij de Bernina Express kan dat niet. Wel heeft u bij de Bernina Express extra grote ramen en is er catering aanwezig.

Foto’s (c) David Gubler